చిన్న చంద్రమ్మ సంగారెడ్డిలోని బీడెకన్నె గ్రామానికి చెందిన రైతు. వ్యవసాయ జీవవైవిధ్యాన్ని, సంప్రదాయ వ్యవసాయ పరిజ్ఞానాన్ని పరిరక్షించడంలో విశేష కృషి చేస్తున్నారు. సొంతంగా నాలుగు ఎకరాల భూమి ఉంది. మరో తొమ్మిది ఎకరాల భూమిని కౌలుకు తీసుకొని సాగు చేస్తున్నారు. చదువు లేకపోయినప్పటికీ సంప్రదాయ చిరుధాన్యాలు, పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, ఇతర స్థానిక ఆహార పంటల పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యమిస్తూ, సేంద్రీయ, వర్షాధార వ్యవసాయ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు.
చంద్రమ్మ సుమారు 25 రకాల పంటలను సాగు చేస్తున్నారు. వీటిలో ఆరు రకాల జొన్నలు, రెండు రకాల కందులు, మూడు రకాల శనగలు, రెండు రకాల కొర్రలు, గోధుమలు, సజ్జలు, సామలు, బఠానీలు, అవిసె గింజలు, నువ్వులు, నైజర్ గింజలు, కుసుమలు, ఉలవలు, అలసందలు, పెసలు, మినుములు, ఆవాలు, వాము, చిక్కుడు రకాలు, కూరగాయలు ఉన్నాయి. తన మెట్ట భూమిలో మామిడి తోటలను కూడా పెంచుతున్నారు. అదనంగా 8 మేకలు, 20 కోడిపిల్లలు ఆమెకు ఉన్నాయి. మేకల ఎరువును సేంద్రీయ వ్యవసాయంలో ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ విభిన్నమైన, స్వయం సమృద్ధి వ్యవసాయ విధానం ద్వారా తన కుటుంబానికి అవసరమైన ఆహార ధాన్యాలలో దాదాపు అన్నింటినీ స్వయంగా పండిస్తున్నారు. మార్కెట్ల నుంచి కిరాణా సరుకులను చాలా అరుదుగా మాత్రమే కొనుగోలు చేస్తారు. ఈ విధంగా ఆమె స్వావలంబన వ్యవసాయానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. చంద్రమ్మ అన్ని పంటలకు సంబంధించిన విత్తనాలను స్వయంగా భద్రపరచుకొని, తిరిగి సాగులో ఉపయోగిస్తారు. దీనివల్ల విత్తనాల నాణ్యత, స్వచ్ఛత, పంటల తట్టుకునే సామర్థ్యం కాపాడబడటంతో పాటు, బయటి విత్తన వనరులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
ప్రదర్శనా కేంద్రంగా
స్థానికంగా లభించే మొక్కల పదార్థాలు, పశువుల పేడ, తన మేకల ఎరువుతో సేంద్రీయ వ్యవసాయానికి అవసరమైన పదార్థాలను తయారు చేసుకుంటారు. రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల వినియోగాన్ని పూర్తిగా మానేశారు. జీవ ఎరువులు, పంట మార్పిడి పద్ధతులు, జీవసంబంధిత చీడపీడల నియంత్రణ ద్వారా తన వ్యవసాయ క్షేత్రంలోని పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడుతున్నారు. ఒకే పంటపై ఆధారపడకుండా అనేక సంప్రదాయ పంటలను సాగు చేయడం ద్వారా చంద్రమ్మ విత్తన స్వావలంబన, నేల ఆరోగ్యం, పర్యావరణ స్థిరత్వం, కుటుంబ ఆహార భద్రత, పోషకాహార భద్రతకు విశేషంగా తోడ్పడుతు న్నారు. ఆమె చేస్తున్న కృషి ఇతర రైతులకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తోంది. అనేక మంది రైతులను సేంద్రీయ, సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతులను అవలంబించేలా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. సంప్రదాయ పంటల పరిరక్షణలో ఆమె చేసిన కృషికి 2024లో ఇందిరా గాంధీ వ్యవసాయ ప్రతిభ పురస్కారం లభించింది. ఈ గుర్తింపు జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ, గ్రామీణ జీవనోపాధి అభివృద్ధిలో ఆమె సేవల ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. చంద్రమ్మ వ్యవసాయ క్షేత్రం జీవవైవిధ్య ఆధారిత వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రత్యక్షంగా నేర్చుకునే ప్రదర్శనా కేంద్రంగా ఉంది. ఆమె అనుసరిస్తున్న విధానాలను అధ్యయనం చేసి, ఇతర ప్రాంతాల్లో అమలు చేయడానికి పరిశోధకులు, విద్యావేత్తలు, విద్యార్థులు, విదేశాల నుంచి వచ్చిన సందర్శకులు కూడా ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శిస్తున్నారు.
స్థానిక పరిజ్ఞాన పద్ధతులతో...
మహిళా రైతులు తమ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు న్యాయమైన మార్కెట్లను పొందడంలో ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు చంద్రమ్మ వ్యవసాయ నమూనా పరిష్కార మార్గాన్ని చూపుతోంది. DDS సంస్థ ఆధ్వర్యంలోని మహిళా నాయకత్వంలోని సామూహిక వ్యవస్థ ద్వారా ఆమె పండించే సంప్రదాయ, జీవవైవిధ్య ఆధారిత వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు స్థానిక మార్కెట్లలో విక్రయ అవకాశాలు లభిస్తున్నాయి. దీనివల్ల జీవవైవిధ్య పరిరక్షణతో పాటు గ్రామీణ జీవనోపాధిని కూడా మెరుగుపరచవచ్చని ఆమె నమూనా నిరూపిస్తోంది. పక్షులు, అడవి జంతువుల నుంచి పంటలను రక్షించే సంప్రదాయ పద్ధతులు సేంద్రీయ పద్ధతుల్లో చిరుధాన్యాలను సాగు చేస్తున్నప్పుడు పక్షులు, అడవి జంతువుల వల్ల పంటలకు నష్టం కలగడం ఒక ప్రధాన సమస్య. ఈ సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి చంద్రమ్మ తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన స్థానిక పరిజ్ఞాన పద్ధతులను ఉపయోగిస్తున్నారు. సీసాలను వేలాడదీసి, వాటి శబ్దం ద్వారా పక్షులను దూరంగా ఉంచుతున్నారు. పంది కొవ్వు పూసిన దారాల ద్వారా పక్షులను పంటల నుంచి దూరంగా ఉంచేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. పాత చీరలను ఉపయోగించి పంటలకు రక్షణ కల్పిస్తున్నారు. చంద్రమ్మ కృషి వ్యవసాయ జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ, కుటుంబ ఆహార భద్రత, సంప్రదాయ పరిజ్ఞాన వ్యాప్తి, స్థానిక ఆవిష్కరణలు, మహిళా రైతులకు మార్కెట్ అవకాశాలు కల్పించడం వంటి అనేక అంశాలను సమన్వయం చేస్తోంది. ఆమె వ్యవసాయ విధానం స్వచ్ఛత, ప్రకృతి పరిరక్షణ, సుస్థిరత, స్వావలంబనకు ప్రతీకగా నిలుస్తున్నారు. సంప్రదాయ విత్తనాలను కాపాడుతూ, ప్రకృతితో సమన్వయంగా వ్యవసాయం చేయడం ద్వారా ప్రజల సంక్షేమానికి, పర్యావరణ పరిరక్షణకు ఆమె నిరంతరం కృషి చేస్తున్నారు.
కామెంట్‌లు (0)