తెలంగాణలో జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్‌ (ఎన్‌హెచ్‌ఎం) కింద పనిచేస్తున్న 17,541 మంది కాంట్రాక్ట్‌, ఔట్‌సోర్సింగ్‌ ఉద్యోగులు తమ న్యాయమైన హక్కుల సాధన కోసం ఈ నెల 13 నుంచి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నిరవధిక సమ్మె ప్రారంభించారు. రాష్ట్రంలోని 78 కేడర్లకు చెందిన వైద్యులు, నర్సులు, ఏఎన్‌ఎంలు, ల్యాబ్‌ టెక్నీషియన్లు ఈ సమ్మెలో పాల్గొంటున్నారు. ఉద్యోగ క్రమబద్ధీకరణ, సమాన పనికి సమాన వేతనం, ఆరోగ్య భద్రత, హెల్త్‌ కార్డులు, మహిళా సిబ్బందికి ప్రసూతి సెలవులు కల్పించాలని ఎన్‌హెచ్‌ఎం జేఏసీ ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్‌ చేస్తోంది.
గత 15 నుంచి 20 ఏళ్లుగా సేవలందిస్తున్న ఉద్యోగులకు జీతాల్లో తగిన పెరుగుదల లేకపోవడం, ఏటా కాంట్రాక్టు పొడిగింపుపైనే ఆధారపడాల్సి రావడం వారి దయనీయ పరిస్థితికి అద్దం పడుతోంది. రెగ్యులర్‌ ఉద్యోగులతో సమానంగా విధులు నిర్వహిస్తున్న తమకు సమాన వేతనం చెల్లించాలని, సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా న్యాయం చేయాలని కోరుతున్నారు. ఉద్యోగుల క్రమబద్ధీకరణ పూర్తయ్యే వరకు పే, డీఏ, హెచ్‌ఆర్‌ఏతో కూడిన వందశాతం పూర్తి గ్రాస్‌ శాలరీ చెల్లించాలని డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు.
టా ఐదు శాతం ఇంక్రిమెంట్లు, ఎనిమిది శాతం లాయల్టీ బోనస్‌, పీఆర్సీ ప్రయోజనాలు కూడా కల్పించాలని కోరుతున్నారు. ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే విధుల్లో నిరంతరం నిమగ్నమయ్యే తమకు, తమ కుటుంబాలకు ఉచిత వైద్య సేవలు అందించాలని, హెల్త్‌ కార్డులతో పాటు ఉచిత ఆరోగ్య, జీవిత బీమా సదుపా యాలు కల్పించాలని ఉద్యోగులు కోరుతున్నారు. ఎన్‌హెచ్‌ఎం సిబ్బందిలో దాదాపు డెబ్భయి శాతం మంది మహిళలే ఉన్నందున, వారికి సాధారణ ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం 180 రోజుల వేతనంతో కూడిన ప్రసూతి సెలవులు మంజూరు చేయాలని డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో అరకొర వేతనాలతో కుటుంబాలను పోషించడం కష్టంగా మారిందని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వైద్య సేవలతో పాటు క్లరికల్‌, డేటా ఎంట్రీ, అడ్మినిస్ట్రేటివ్‌ పనుల భారం కూడా మోస్తున్నామని, ఇన్నేళ్ల సేవ తర్వాత కూడా కనీస ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం అన్యాయమని వాపోతున్నారు.
జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్‌ దేశ ప్రజలందరికీ సమానమైన, అందుబాటు ధరల్లో నాణ్యమైన వైద్య సేవలు అందించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమం.
2005లో గ్రామీణ ప్రాంతాల కోసం జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్‌ (ఎన్‌ఆర్‌హెచ్‌ఎం) ప్రారంభమైంది. అనంతరం పట్టణ ప్రాంతాల కోసం జాతీయ పట్టణ ఆరోగ్య మిషన్‌ (ఎన్‌యూహెచ్‌ఎం)ను చేర్చి, 2013లో ఈ రెండింటినీ కలిపి జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్‌గా రూపొందించారు. గ్రామీణ, గిరిజన ప్రాంతాల్లో ప్రాథమిక వైద్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం, పట్టణ పేదలు, మురికివాడల ప్రజలకు నాణ్యమైన వైద్య సేవలు అందుబాటులోకి తేవడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు. ఆస్పత్రుల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగు పరచడం, మందులు, అంబులెన్స్‌ సేవలు, వైద్య సిబ్బందిని పెంచడం, గర్భిణులు, బాలింతలు, నవజాత శిశువులు, కౌమారదశ పిల్లల ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించడం ఈ మిషన్‌లో ముఖ్యమైన అంశాలు. మలేరియా, క్షయ, కుష్టువ్యాధి వంటి అంటువ్యాధులతో పాటు జీవనశైలి వ్యాధులను నివారించేందుకు కూడా కార్యక్రమాలు అమలు చేస్తున్నారు. గ్రామీణ ప్రజలకు ఆరోగ్య సేవలపై అవగాహన కల్పించేందుకు ఆశా కార్యకర్తలను నియమించడం, ఆయుష్మాన్‌ ఆరోగ్య మందిరాల ద్వారా ప్రాథమిక చికిత్స అందించడం ఈ మిషన్‌ సాధించిన ముఖ్యమైన విజయాలు.
దేశవ్యాప్తంగా 1.86 లక్షలకు పైగా ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలను ఆయుష్మాన్‌ ఆరోగ్య మందిరాలుగా ఆధునీకరించి ఉచిత కౌన్సెలింగ్‌, వ్యాధుల స్క్రీనింగ్‌, మందుల పంపిణీ వంటి సేవలందిస్తున్నారు.
ఆశా కార్యకర్తలు ప్రజలకు, ఆరోగ్య వ్యవస్థకు మధ్య వారధిగా పనిచేస్తున్నారు. గర్భిణులు ఆసుపత్రుల్లో ప్రసవించేలా ప్రోత్సహించే పథకాలు, తల్లులు, పిల్లలకు ప్రాణాంతక వ్యాధుల నుంచి రక్షణ కల్పించే టీకా కార్యక్రమాలు ప్రజారోగ్య పరిరక్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఈ సేవల వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాలు, పట్టణ మురికివాడల్లోని పేదలకు వైద్య సదుపాయాలు కొంతమేర మెరుగయ్యాయి. అయితే, ఈ సేవలందిస్తున్న సిబ్బందిలో చాలామంది కాంట్రాక్టు లేదా గౌరవ వేతన పద్ధతిలో పనిచేస్తుండటం ప్రధాన సమస్యగా మిగిలింది. దేశవ్యాప్తంగా సుమారు పన్నెండు లక్షల మందికి పైగా అదనపు ఆరోగ్య సిబ్బంది ఒప్పంద ప్రాతిపదికన సేవలందిస్తున్నట్లు వ్యాసంలో పేర్కొన్న గణాంకాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
ఎన్‌హెచ్‌ఎం ఉద్యోగుల నియామకాలు సాధారణంగా ఏడాది లేదా పదకొండు నెలల ఒప్పంద ప్రాతిపదికన జరుగుతాయి. జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్‌ మార్గదర్శకాలు, ఆయా రాష్ట్రాల హెల్త్‌ సొసైటీల నిబంధనల ప్రకారం వీరు పనిచేస్తారు. పనితీరు, నిధుల లభ్యత ఆధారంగా కాంట్రాక్టులు పొడిగిస్తారు. అందువల్ల శాశ్వత ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు లభించే అన్ని ప్రయోజనాలు వీరికి అందడం లేదు.
అయితే హర్యానా, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌, మహారాష్ట్ర, అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్‌, పంజాబ్‌ రాష్ట్రాల్లో ఎన్‌హెచ్‌ఎం ఉద్యోగులను రెగ్యులర్‌ చేసిన విషయాన్ని తెలంగాణ ఉద్యోగుల జేఏసీ గుర్తుచేస్తోంది. ఆయా రాష్ట్రాల్లో సాధ్యమైన క్రమబద్ధీకరణ తెలంగాణలో ఎందుకు సాధ్యం కాదని ఉద్యోగులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఈ సమస్యకు నిధుల కొరత కూడా ఒక ప్రధాన కారణం. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రమాణాలు, ఆరోగ్య సంఘాల డిమాండ్ల నేపథ్యంలో ఆరోగ్య రంగానికి తగినంత బడ్జెట్‌ కేటాయింపులు అవసరం. జాతీయ ఆరోగ్య విధానం ప్రకారం ప్రభుత్వాలు తమ ప్రజారోగ్య వ్యయాన్ని దేశ జీడీపీలో కనీసం 2.5 శాతానికి పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. కానీ కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మొత్తం ప్రజారోగ్య వ్యయం జీడీపీలో సుమారు 1.8 శాతంగానే కొనసాగుతోందని వ్యాసంలో పేర్కొన్న గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యానికి ఇది ఇంకా దూరంగానే ఉంది. కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ఆరోగ్య రంగానికి దక్కుతున్న వాటా కూడా పరిమితంగానే ఉండటం ఆందోళనకరం.
నిధుల కొరత పేరుతో ఎన్‌హెచ్‌ఎం ఉద్యోగులను క్రమబద్ధీకరించకపోవడం, వైద్య ఆరోగ్య శాఖలో డాక్టర్లు, సహాయక సిబ్బంది నియామకాలు తగినంతగా చేపట్టకపోవడం, ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లో మందుల కొరత కొనసాగడం వల్ల ప్రజలు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
నాణ్యమైన వైద్యం అందుబాటులో లేకపోవడంతో అనేకమంది ప్రైవేటు ఆస్పత్రులను ఆశ్రయిం చాల్సి వస్తోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల మౌలిక సదుపాయాలు, సిబ్బంది నియామకాలు, మందుల సరఫరాపై సమగ్ర దృష్టి అవసరం. ప్రజారోగ్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేయకుండా సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభించదు. రాజ్యాంగం ప్రకారం ఆరోగ్యం జీవించే హక్కులో అంతర్భాగం. ప్రజలందరికీ చౌకగా, సకాలంలో, నాణ్యమైన వైద్య సేవలు అందించడం సంక్షేమ ప్రభుత్వాల బాధ్యత. అందుకోసం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆరోగ్య రంగానికి జీడీపీలో కనీసం 2.5 శాతం నిధులు కేటాయించే దిశగా చర్యలు తీసుకోవాలి. వైద్య సిబ్బంది ఖాళీలను భర్తీ చేయాలి, మందుల కొరతను నివారించాలి, ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచాలి. అదే సమయంలో దశాబ్దాలుగా ప్రజలకు సేవలందిస్తున్న ఎన్‌హెచ్‌ఎం ఉద్యోగుల న్యాయమైన డిమాండ్లను పరిష్కరించి, ఉద్యోగ భద్రత, సమాన వేతనం, సామాజిక భద్రత కల్పించాలి. ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే సిబ్బందికి భరోసా కల్పించినప్పుడే ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ బలోపేతమై, ప్రతి పౌరుడికి నాణ్యమైన వైద్యం అందుతుంది.
కె.వేణుగోపాల్, 9866514577
కామెంట్‌లు (0)